Như thể nỗi lo về virus corona đang lây lan nhanh chóng vẫn chưa đủ nặng nề, chúng ta còn phải đối mặt với một cuộc sụp đổ toàn diện của thị trường chứng khoán.
Ngày 18 tháng 3, cơ chế ngắt mạch đã được kích hoạt sau khi chỉ số S&P 500 của Mỹ giảm hơn 7% trong phiên giao dịch.
Ngay trước đó, vào các ngày 9, 12 và 16 tháng 3, thị trường chứng khoán Mỹ đã ba lần lao dốc và kích hoạt cơ chế ngắt mạch. Chỉ số Dow Jones trong ba ngày này lần lượt giảm 7,8%, 10,0% và 12,9%.
Những cuộc sụp đổ thị trường chứng khoán đã từng xảy ra trước đây. Bạn có thể học được rất nhiều điều từ các cuộc sụp đổ trong quá khứ, giúp ích cho bạn cả về mặt cá nhân lẫn nghề nghiệp, bên cạnh việc quản lý danh mục đầu tư tốt hơn.

Trong vòng 100 năm qua, đã có mười cuộc sụp đổ lớn của thị trường chứng khoán.
Sự sụp đổ của chứng khoán Mỹ luôn đi kèm với suy thoái kinh tế. Ngoài ra, việc Fed thắt chặt chính sách tiền tệ, giá hàng hóa tăng, chiến tranh và bong bóng định giá đều có thể khiến thị trường chứng khoán sụp đổ.
Trong mười thị trường giá xuống này, mức giảm lớn nhất xảy ra trong cuộc Đại Suy thoái những năm 1930, khi chỉ số Dow Jones giảm tới 86%. Tiếp theo là vụ vỡ bong bóng dot-com đầu thế kỷ 21, khi chỉ số Nasdaq lao dốc 78%.
Thị trường giá xuống kéo dài nhất là cuộc sụp đổ chứng khoán trong Thế chiến II, kéo dài 61 tháng; thứ hai là vụ vỡ bong bóng dot-com đầu thế kỷ 21, kéo dài khoảng 31 tháng.
Các yếu tố dẫn đến sự sụp đổ của chứng khoán Mỹ
- 1. Khủng hoảng thanh khoản
- 2. Bong bóng thị trường chứng khoán
- 3. Sự kiện thiên nga đen: chiến tranh hoặc đại dịch
Khủng hoảng thanh khoản là tình trạng nhu cầu thanh khoản tăng đồng thời với nguồn cung thanh khoản giảm tại nhiều tổ chức tài chính hoặc doanh nghiệp khác.
Gốc rễ của khủng hoảng thanh khoản là tình trạng lệch kỳ hạn phổ biến giữa các ngân hàng và doanh nghiệp, dẫn đến thiếu hụt tiền mặt và các tài sản thanh khoản khác khi cần đến.
Khủng hoảng thanh khoản có thể bị kích hoạt bởi những cú sốc kinh tế tiêu cực lớn hoặc bởi những thay đổi mang tính chu kỳ thông thường của nền kinh tế.
Nhìn lại thị trường chứng khoán Mỹ, lãi suất mục tiêu của quỹ liên bang khi đó ở mức tương đối cao, khiến dòng tiền có xu hướng rời khỏi thị trường chứng khoán. Ví dụ, trước cuộc sụp đổ chứng khoán tháng 10 năm 1987, mặt bằng lãi suất đã tăng lên 7,25%; khi bong bóng dot-com vỡ vào năm 2000, lãi suất tăng lên 6,5%; khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn bùng nổ năm 2008, trong khi lãi suất quỹ liên bang đã tăng từ 1% năm 2003 lên 5,25% năm 2007.
Bong bóng thị trường chứng khoán là một dạng bong bóng kinh tế xảy ra trên thị trường chứng khoán khi những người tham gia thị trường đẩy giá cổ phiếu lên cao hơn giá trị của chúng theo một hệ thống định giá cổ phiếu nhất định.
(1) Bong bóng dot-com
Bong bóng dot-com, còn gọi là bong bóng Internet, là đợt tăng nhanh về định giá cổ phiếu công nghệ Mỹ, được thúc đẩy bởi dòng vốn đầu tư vào các công ty dựa trên Internet trong thị trường tăng giá cuối thập niên 1990. Trong thời kỳ bong bóng dot-com, giá trị thị trường cổ phiếu tăng theo cấp số nhân, với chỉ số Nasdaq vốn chủ yếu gồm cổ phiếu công nghệ tăng từ dưới 1.000 lên hơn 5.000 điểm trong giai đoạn 1995 đến 2000. Trong năm 2001 và kéo dài đến 2002, bong bóng vỡ và thị trường cổ phiếu bước vào giai đoạn giá xuống.
Trong cuộc sụp đổ, nhiều công ty mua sắm trực tuyến như Pets.com, Webvan và Boo.com, cùng một số công ty truyền thông như Worldcom, NorthPoint Communications và Global Crossing đã thất bại và đóng cửa. Một số công ty như Cisco (cổ phiếu giảm 86%), Amazon.com và Qualcomm mất phần lớn vốn hóa thị trường nhưng vẫn trụ vững.
(2) Bong bóng nhà đất
Bong bóng nhà đất Hoa Kỳ là bong bóng bất động sản ảnh hưởng đến hơn một nửa số bang của Mỹ và là nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn. Giá nhà đạt đỉnh vào đầu năm 2006, bắt đầu giảm trong năm 2006 và 2007, và chạm mức thấp mới vào năm 2012.
Tỷ lệ tịch thu tài sản thế chấp gia tăng trong giai đoạn 2006–2007 đối với chủ nhà tại Mỹ đã dẫn đến khủng hoảng vào tháng 8 năm 2008 trên các thị trường cho vay dưới chuẩn, Alt-A, nghĩa vụ nợ có tài sản đảm bảo (CDO), thế chấp, tín dụng, quỹ phòng hộ và ngân hàng nước ngoài.
Bất kỳ sự sụp đổ nào của bong bóng nhà đất Mỹ đều tác động trực tiếp không chỉ đến giá trị nhà ở mà còn đến thị trường thế chấp, các nhà xây dựng nhà ở, bất động sản, các cửa hàng bán lẻ vật tư gia dụng, các quỹ phòng hộ Phố Wall do nhà đầu tư tổ chức lớn nắm giữ và các ngân hàng nước ngoài, làm tăng nguy cơ suy thoái trên toàn quốc.
Fed đã cắt giảm lãi suất bảy lần trong suốt năm 2008, đưa lãi suất xuống mức cực thấp 0-0,25% để chống lại suy thoái kinh tế.
Chiến tranh tác động tiêu cực rất lớn đến giá cổ phiếu. Chính phủ sẽ huy động vô số nguồn lực trong chiến tranh, và các chính sách thuế cao, nợ cao sẽ làm suy giảm nghiêm trọng nhu cầu của nhà đầu tư đối với cổ phiếu. Chiến tranh khiến nhà đầu tư hoảng loạn và chuyển tài sản sang vàng và tiền mặt.
Trước ngày Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng, chỉ số Dow Jones đã giảm 25%; một ngày sau cuộc tấn công, thị trường chứng khoán giảm 3,5%; kể từ đó, thị trường chứng khoán giảm liên tục và chạm mức thấp kỷ lục vào ngày 28 tháng 4 năm 1942.
Cuộc sụp đổ thị trường chứng khoán năm 2020 xảy ra do đại dịch COVID-19, đại dịch có ảnh hưởng lớn nhất kể từ đại dịch cúm năm 1918. Nỗi lo sợ gia tăng và tình trạng đóng cửa nền kinh tế toàn cầu do tác động kinh tế của đại dịch COVID-19 được cho là nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đại dịch chỉ là "chất xúc tác" chứ không phải nguyên nhân cốt lõi duy nhất của cuộc sụp đổ.
Kết luận
1. Sự sụp đổ của thị trường chứng khoán là đợt giảm giá cổ phiếu đột ngột, có thể kích hoạt một thị trường giá xuống kéo dài hoặc báo hiệu khó khăn kinh tế phía trước.
2. Các cuộc sụp đổ thị trường có thể trở nên trầm trọng hơn do tâm lý sợ hãi trên thị trường và hành vi bán tháo theo đám đông của các nhà đầu tư hoảng loạn.
3. Đòn bẩy làm gia tăng biến động của thị trường chứng khoán, như trong các cuộc sụp đổ năm 1929 và 1987.
4. Nhiều biện pháp đã được áp dụng để ngăn chặn sụp đổ thị trường chứng khoán, bao gồm cơ chế ngắt mạch và hạn chế giao dịch, nhằm giảm bớt tác động của một cuộc sụp đổ đột ngột. Làm thế nào để biết khi nào một cổ phiếu đã chạm đáy?
Mặc dù không có cách nào biết chắc chắn khi nào một cổ phiếu đã tạo đáy, vẫn có một số dấu hiệu mà nhà đầu tư nhạy bén có thể lưu ý.
Theo dõi ngành mà cổ phiếu mục tiêu của bạn thuộc về và quan sát diễn biến của nó so với thị trường chung có thể giúp bạn nhận diện điểm đáy.
Giá và khối lượng là những chỉ báo quan trọng cho thấy cổ phiếu đang ở điểm đảo chiều then chốt, đặc biệt nếu khối lượng bắt đầu tăng đều đặn.
Hãy cân nhắc đi ngược lại số đông: nếu ai cũng hào hứng với một cổ phiếu nào đó, có lẽ đã đến lúc nên bán.