Phân tích cơ bản

Giảm sản lượng và giảm giá, phải chăng OPEC đã đến hồi kết?

Kể từ khi COVID-19 bùng phát vào năm 2020, kinh tế toàn cầu đã rơi vào suy thoái, giá vàng tăng vọt, thị trường chứng khoán lao dốc và giá dầu giảm mạnh. Ả Rập Xê Út đã hạ giá bán dầu cho châu Á và Mỹ đối với các chuyến hàng tháng 10, với mức giảm lớn hơn tháng trước.

Mức tiêu thụ dầu hằng ngày toàn cầu (tổng khối lượng chất lỏng) lần đầu tiên vượt mốc "100 triệu thùng" vào năm 2019, đạt 10,96 triệu thùng. Điều đó có nghĩa là mức tiêu thụ hằng ngày trên toàn cầu vượt 100 triệu thùng và mức tiêu thụ hằng năm vượt 5 tỷ tấn.

Kể từ khi COVID-19 bùng phát, nhu cầu nhiên liệu đã giảm đáng kể, trong khi nguồn cung dầu toàn cầu tiếp tục tăng.

Mức tiêu thụ dầu toàn cầu đã giảm gần một phần tư do COVID-19. Mức tiêu thụ dầu hằng ngày toàn cầu trong quý II năm nay chưa đến 77 triệu thùng, tương đương mức của gần 20 năm trước.

Ngày 20 tháng 4, giá dầu WTI lao dốc từ 17,85 USD xuống -37,63 USD, giảm hơn 300%, mức giảm trong một ngày lớn nhất lịch sử đối với dầu thô Mỹ.
Giá dầu đã nhiều lần lên xuống trong lịch sử, và có nhiều yếu tố tác động đến giá dầu. Một trong những yếu tố quan trọng nhất là OPEC.

Sự ra đời của OPEC

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) là một tổ chức liên chính phủ thường trực, được thành lập tại Hội nghị Baghdad từ ngày 10 đến 14 tháng 9 năm 1960 bởi Iran, Iraq, Kuwait, Ả Rập Xê Út và Venezuela.
Trước khi có OPEC, nhóm "Bảy chị em" (Anglo-Iranian Oil Company, Gulf Oil, Royal Dutch Shell, Chevron, ExxonMobil, Socony – Standard Oil Company of New York, và Texaco) kiểm soát thị trường dầu mỏ thế giới.

Vào những năm 1950, than đá là nhiên liệu quan trọng nhất trên toàn cầu, nhưng mức tiêu thụ dầu tăng nhanh và nhu cầu tiếp tục tăng trưởng. Năm 1959, nhóm "Bảy chị em" của Mỹ đã hạ 10% giá dầu sản xuất tại Venezuela và Trung Đông nhằm giảm giá dầu tại Mỹ.

OPEC ra đời để chống lại sự độc quyền dầu mỏ của Mỹ.
13 thành viên OPEC kiểm soát khoảng 30% nguồn cung dầu toàn cầu và 79,4% trữ lượng đã được xác minh. Các nước thành viên OPEC sản xuất khoảng 42% lượng dầu thô của thế giới, và xuất khẩu dầu của OPEC chiếm khoảng 60% tổng lượng dầu mỏ được giao dịch trên toàn thế giới.

Giảm sản lượng và giảm giá, phải chăng OPEC đã đến hồi kết?

Tác động của OPEC đến giá dầu

Trong khối OPEC, Ả Rập Xê Út là nhà sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới và vẫn là thành viên có ảnh hưởng chi phối nhất của OPEC; mỗi lần nước này cắt giảm sản lượng dầu đều khiến giá dầu tăng mạnh, và ngược lại.
Ngoài ra, "vương quốc Saud" cũng là nước xuất khẩu dầu thô hàng đầu thế giới. Tất cả các diễn biến lịch sử kể từ lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Ả Rập năm 1973 đến những năm 2000 đều cho thấy Ả Rập Xê Út luôn giữ thế thượng phong trên thị trường dầu mỏ. Nước này nắm quyền quyết định giá dầu thô thông qua việc kiểm soát nguồn cung.

Mọi biến động lớn của giá dầu trong lịch sử gần đây đều có thể quy rõ ràng cho mức sản lượng của Ả Rập Xê Út cùng các nước OPEC khác.

Phải chăng đây là dấu chấm hết cho OPEC?

Sự thành công của dầu đá phiến và cú lao dốc của giá dầu năm 2014 là những dấu hiệu cho thấy OPEC đã suy yếu.
Kể từ năm 2014, dầu đá phiến Mỹ đã tạo ra sự bùng nổ trong sản lượng dầu thô nội địa. Dầu đá phiến chiếm hơn một phần ba sản lượng dầu thô trên đất liền tại 48 bang lục địa của Mỹ. Nó đã đưa sản lượng dầu của Mỹ từ 8,8 triệu thùng/ngày năm 2014 lên mức kỷ lục 12,2 triệu thùng/ngày năm 2019.

Nhờ đó, Mỹ đã trở thành nhà sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới.

Giảm sản lượng và giảm giá, phải chăng OPEC đã đến hồi kết? Giảm sản lượng và giảm giá, phải chăng OPEC đã đến hồi kết?

Ngày nay, Mỹ, Ả Rập Xê Út và Nga là ba nước đứng đầu thế giới về sản lượng dầu.

Giảm sản lượng và giảm giá, phải chăng OPEC đã đến hồi kết? Giảm sản lượng và giảm giá, phải chăng OPEC đã đến hồi kết?

Tháng 11 năm 2014, bất chấp lời kêu gọi cắt giảm sản lượng của các thành viên OPEC khác, Ả Rập Xê Út bất ngờ tăng mạnh sản lượng, nhằm đánh bại các công ty dầu đá phiến Mỹ thông qua cuộc cạnh tranh tăng sản lượng của các nước thành viên OPEC. Nhưng dầu đá phiến Mỹ vẫn trụ vững nhờ vay nợ, đồng thời hoạt động hiệu quả hơn và chi phí sản xuất giảm mạnh.

Trong thời gian này, kinh tế Ả Rập Xê Út suy giảm nhanh chóng. Năm 2015, Ả Rập Xê Út ghi nhận mức thâm hụt ngân sách chính phủ cao nhất lịch sử – 98 tỷ USD, chiếm 15% GDP.

Năm 2016, Ả Rập Xê Út dẫn dắt OPEC và Nga đạt được thỏa thuận cắt giảm sản lượng OPEC+. Kể từ đó, giá dầu phục hồi ổn định. Đồng thời, Ả Rập Xê Út bắt đầu tính đến việc tận dụng giá dầu cao để niêm yết Saudi Aramco nhằm giảm bớt khó khăn tài chính trong nước.

Trong giai đoạn này, việc OPEC+ cắt giảm sản lượng lại một lần nữa cứu dầu đá phiến Mỹ. Năng lực sản xuất dầu đá phiến tăng mạnh thêm 4 triệu thùng/ngày, vượt qua Ả Rập Xê Út và Nga.

Cho đến nay, cấu trúc và sự gắn kết của OPEC vẫn tiếp tục chia rẽ và suy yếu.

Ngày 8 tháng 3 năm 2020, Ả Rập Xê Út khơi mào cuộc chiến giá với Nga, khiến giá dầu giảm 65% trong một quý. Cuộc chiến giá được kích hoạt bởi sự đổ vỡ trong đối thoại giữa Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và Nga về đề xuất cắt giảm sản lượng dầu giữa lúc đại dịch COVID-19 đang diễn ra. Nga rút khỏi thỏa thuận, dẫn đến sự sụp đổ của liên minh OPEC+.

Trong khi các cú sốc dầu mỏ trước đây đều xuất phát từ phía cung hoặc phía cầu, sự sụp đổ giá năm 2020 là điều rất bất thường trong lịch sử thị trường dầu mỏ: nó là kết quả của một cú sốc cầu cực lớn và tình trạng dư cung khổng lồ xảy ra cùng một lúc.

0.0Spread
từ
200:1Đòn bẩy
up to
$100Tiền nạp
tối thiểu